Bez wątpienia to najważniejsza świątynia całej diecezji pelplińskiej. Gotycka bazylika katedralna w Pelplinie zaliczana jest do największych, wykonanych z cegły obiektów sakralnych w Polsce. Trójnawowy kościół z transeptem oraz całe przyległe do niego zabudowania klasztorne zostały wzniesione przez zakon cystersów. Budowę założeń pelplińskiej katedry rozpoczęto najprawdopodobniej pod koniec XIII wieku. Jego patronami zostali Najświętsza Maryja Panna, św. Stanisław - biskup krakowski oraz św. Bernard i św. Benedykt. Kościół został konsekrowany 8 marca 1472 roku. Za koniec prac budowlanych można uznać II połowę XVI wieku. kiedy to wymurowano sklepienie kryształowe w północnej części transeptu. Do dziś zachwyca ono wszystkich pielgrzymów i turystów nawiedzających bazylikę katedralną. Świątynia została poddana dwóm gruntownym renowacjom pod koniec XIX oraz pod koniec XX wieku. Współcześnie w bazylice oraz budynkach pocysterskich można znaleźć wiele wspaniałych dzieł sztuki. Na szczególną uwagę zasługuje ołtarz główny katedry. Jest on trójosiowy, sześciokondygnacyjny i mierzy ponad 25 m. To najwyższy drewniany ołtarz w Polsce, a zarazem drugi co do wielkości w Europie. Umieszczone są w nim obrazy autorstwa malarza królewskiego Hermana Hana. W centralnej części ołtarza znajduje się malowidło przedstawiające ,,Koronację Najświętszej Marii Panny”. Obraz ten jest najsłynniejszym dziełem artysty, które stało się punktem wyjścia i prototypem dla wielu innych tego typu przedstawień ołtarzowych na Pomorzu i w Wielkopolsce. Sama ikonografia obrazu jest bardzo bogata i poddawana różnorodnym interpretacjom. Kluczową sceną przedstawioną na malowidle jest koronacja Maryi Panny w obecności Trójcy Świętej. Charakterystyczną cechą wizerunku Matki Bożej ukazanej w zaszczytnym miejscu jest gest rozwartych dłoni. Oprócz postaci Boga Ojca, Chrystusa, Ducha Świętego i Madonny na obrazie można znaleźć szereg ważnych osobistości kościelnych i świeckich. Są to m.in. św. Benedykt, św. Bernard z Clairvaux, książęta pomorscy wspierający opactwo, a nawet opat Leonard Rembowski II, który był fundatorem wyjątkowego ołtarza. Treści umieszczone na obrazie świadczą o aktualizmie politycznym. Uwiecznieni zostali na nim król Zygmunt III, cesarz Ferdynand oraz papież. Powyżej wspomnianego malowidła znajduje się przedstawienie ,,Wizji św. Bernarda”. Warto także wspomnieć o dwukondygnacyjnej predelli zbudowanej w kształcie trzech wież, zwieńczonej ażurowymi koronami, która znajduje się w prezbiterium. W ich wnętrzu przechowywane są liczne relikwie świętych. W katedrze pelplińskiej oprócz samego ołtarza głównego znajduję się jeszcze inne zabytkowe ołtarze boczne. Jest ich w sumie ponad 20. Wszystkie skonstruowane są w klasyczny sposób wywodzący się ze średniowiecza. Zostały one wykonane głównie z drewna. Dwa spośród wszystkich stworzono z marmuru, zaś kolejne dwa wykonano ze stiuku. Większość z ołtarzy bocznych powstała w XVII i XVIII wieku. Tylko dwa z nich są reprezentatywne dla stylu neogotyckiego, a jeden został wykonany w latach 60. XX wieku. Z kolei do najstarszych zabytków znajdujących się w bazylice katedralnej zalicza się gotyckie stalle. Charakteryzują się one szczególną formą architektoniczną, motywami roślinnymi i przedstawieniami figuralnymi. Cennym zabytkiem katedry jest także barokowa ambona autorstwa Mateusza Schollera z Gniewa, wykonana w II połowy XVII wieku, przedstawia motywy biblijne oraz postacie ze Starego i Nowego Testamentu. Całość ośmiobocznej czaszy, spoczywającej na figurze Samsona rozdzierającego paszczę lwa, wieńczy wysoki baldachim, którego najważniejszym elementem jest posąg nauczającego Jezusa Chrystusa. Barokowym zabytkiem są także organy, zbudowane przez Jana Jerzego Wolffa w latach 1677-1679. Znajdują się one w południowej części transeptu kościoła. Wspomniany prospekt organowy zaliczany jest do najpiękniejszych w tej części Europy. Co ciekawe w pelplińskiej katedrze znajdują sie jeszcze jedne organy. Warto także pamiętać, że świątynia pelplińska jest swojego rodzaju nekropolią. Pochowani są tutaj znamienite osoby: opaci zakonni, osoby duchowne oraz przyjaciele klasztoru. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1610 roku, natomiast najmłodszym pochówkiem jest krypta ks. bp prof. dr hab. Jana Bernarda Szlagi, pierwszego biskupa diecezji pelplińskiej, który zmarł w 2012 roku.