Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Tczewie

Kościół farny w Tczewie zaliczany jest do najstarszych obiektów sakralnych Pomorza Gdańskiego. Nie wiadomo dokładnie kiedy rozpoczęto prace budowlane, najpewniej murowany obiekt zastąpił pierwotną drewnianą świątynię, która wzmiankowana była w 1226 roku. Przyjmuje się, że najstarszą częścią budowli jest kwadratowa wieża. Świadczyć o tym mają kamienie polne, które odnaleźć można w fundamentach budowli. Obiekt został rozbudowany w II poł. XIV wieku. Początkowo tczewskiemu kościołowi farnemu miał patronować św. Mikołaj. W 1275 roku świątynia otrzymała patronat św. Krzyża. Zmiana ta, najpewniej związana była z ofiarowaniem cząstki chrystusowego krzyża tczewskiej farze. Najczęściej przyjmuje się, że darczyńcą tak cennej relikwii był książę Sambor II, który miał ją otrzymać od Krzyżaków. Do dziś fragment chrystusowego krzyża przechowywany jest w kościele, w specjalnym relikwiarzu pochodzącym z pocz. XV wieku. Liczne wojny oraz konflikty zbrojne źle wpływały na stan architektoniczny obiektu oraz wyposażeniu kościoła. Co ciekawe w XVI wieku tczewską świątynią opiekowali się wspólnie katolicy oraz protestanci. W kościele odbywały się msze święte i nabożeństwa dla wiernych obu wyznań. Pomimo licznych remontów oraz przebudów tczewska fara zachowała swój gotycki charakter. Ceglana budowla kojarzona jest z tzw. gotykiem nadwiślańskim lub pomorskim. W jej wnętrzu można znaleźć unikatowe zabytki. Do najstarszych z nich należy m.in. kamienna chrzcielnica z XII wieku, fresk ukazujący Święte Niewiasty z XIV wieku, który stanowi nieczęsty przykład ukazywania kobiet w średniowiecznym malarstwie sakralnym oraz gotycka Pietà z I poł. XV wieku. W ołtarzu głównym, pochodzącym z II poł. XVII wieku znajdują się obrazy: „Ukrzyżowanie” i „Opłakiwanie”. Znajdujący się w trójkondygnacyjnym ołtarzu wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego uważa się za dzieło pochodzące ze szkoły flamandzko-niderlandzkiej. Często przypuszcza się, że został wykonany przez jednego z uczniów Rubensa lub van Dycka. W świątyni znajdują się także prace regionalnych twórców. Należy do nich Kaplica Grobu Pańskiego wykonana przez Mikołaja Cichosza oraz część polichromii w prezbiterium autorstwa Władysława Drapiewskiego. Odwiedzając świątynię warto zwrócić uwagę również na ambonę z poł. XVIII wieku, na której zwieńczeniu znajdują się aniołki symbolizujące rasy ludzkie zamieszkujące kulę ziemską, a także kryptę rodu Czarlińskich w jednej z kaplic.