Kult maryjny w Topolnie wiąże się z legendą. W 1583 r. podczas uroczystości Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny miało miejsce objawienie maryjne. Nad Wisłą ukazała się jasność oraz obraz Matki Bożej, który płynął rzeką. Malowidło miało oprzeć się o pień topoli, a dla uratowanego obrazu wierni zbudowali małą kapliczkę, a następnie drewniany kościół, w którym pozostawał przez kolejne 100 lat. Obraz i związane z nim cuda przyciągał pątników z wielu stron, a kult maryjny rozwijał się. Pod koniec XVII w. wzniesiono murowany kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny oraz klasztor. Fundatorami tego kompleksu byli bracia: wojewoda malborski, proboszcz kapituły warmińskiej i sekretarz królewski Adam Konarski oraz właściciel Topolna Andrzej Konarski. Dzięki nim do Topolna sprowadzono ojców paulinów z Częstochowy, którzy przyczynili się do popularyzacji tego ośrodka kultu maryjnego wśród ludzi. Była to jedyna na Pomorzu i zarazem najdalej wysunięta na północ placówka tych zakonników, dlatego też często Topolno nazywane było ,,Częstochową Północy”. Zakonnicy zawiadywali parafią do 1811 r., kiedy to zniesiono klasztor dekretem króla pruskiego. Pamiątką po obecności zakonników w Topolnie, jest kościół wyniesiony do rangi sanktuarium maryjnego. W jego wnętrzu ukazana została także historia paulinów na balustradzie kościelnego chóru. Z kolei na samym prospekcie organowym odszukać można herby zakonników oraz rodziny Konarskich. Oczywiście nie można zapomnieć o cudownym obrazie Matki Bożej umieszczonym w ołtarzu głównym świątyni. Wizerunek maryjny, namalowany przez nieznanego autora na świerkowym drewnie w XV-XVI w. utrzymany jest w stylistyce jasnogórskiej. Również współcześnie stanowi cel pielgrzymek wielu osób.