Sama parafia w Nowej Cerkwi została erygowana przez zakon cystersów po 1274 roku. Należała ona niegdyś do tzw. klucza pelplińskiego, ponieważ znajdowała się w bezpośrednim obrębie dóbr klasztoru cystersów. W 1302 roku wzmiankowany jest kościół. To od niego swoją nazwę zaczerpnęła sama wieś - Nowa Cerkiew. Do najstarszych części XIV-wiecznej świątyni należy prezbiterium, zakrystia oraz czworoboczna wieża. Obiekt ten ulegał pożarom m.in. w XVIII i XIX wieku. Pamiątką po tych tragicznych wydarzeniach jest herb opata cysterskiego Izydora Tokarzewskiego umieszczony na chorągiewce znajdującej się na wieży sygnaturkowej, który podjął się odbudowy zniszczonej świątyni w 1764 roku. Kościół podlegał także licznym remontom i przebudowom. Jego obecny kształt pochodzi z II połowie XIX wieku. Wnętrze świątyni charakteryzuje się barokowym i rokokowym wyposażeniem. W ołtarzu głównym na szczególną uwagę zasługuje uważany za cudowny, XVII-wieczny obraz Matki Bożej oraz kamienna figura Matki Bożej Bolesnej umieszczona w górnej kondygnacji ołtarza. Rzeźba ta, do 1802 roku zdobiła kapliczkę przydrożną w pobliskim Borkowie. Warto wspomnieć, że w świątyni został pochowany ostatni pelpliński przeor cystersów, Maciej Prądzyński, który po kasacie klasztoru w 1823 roku pełnił przez sześć lat funkcję proboszcza w Nowej Cerkwi. Zachował on aż do śmierci prawo noszenia habitu, pierścienia oraz krzyża.